Polski Komitet Opiekuńczy Oddział w Częstochowie

Opiekę społeczną na terenie Generalnego Gubernatorstwa normowały przepisy prawne opierające się zasadniczo na ustawie z dnia 16 lipca 1923 roku o opiece społecznej (Dz.U. RP, Nr 92, poz. 726). Obowiązek sprawowania opieki społecznej ciążył głównie na gminach miejskich i wiejskich. Przychodziły im z pomocą dobrowolna opieka społeczna, sprawowana przez powołane w tym celu instytucje. W 1939 roku, kiedy do Częstochowy zaczęły napływać transporty wysiedlonych z województwa poznańskiego i pomorskiego, samorzutnie powstał Komitet z burmistrzem Stanisławem Rybickim na czele, zajmujący się wyżywieniem i zakwaterowaniem przesiedlonych. Dnia 19 grudnia 1939 roku utworzony został Społeczny Komitet Pomocy, który istniał do 29 maja 1940 roku. Następnie Rada Główna Opiekuńcza w Krakowie powołała na terenie Częstochowy swój oddział pod nazwą: Rada Opiekuńcza Miejska. Podstawą prawną jej działalności był statut oraz regulamin Naczelnej Rady Opiekuńczej i Rady Głównej Opiekuńczej z 29 maja 1940 roku. Pismem z dnia 7 lipca 1941 roku władze Generalnego Gubernatorstwa zmieniły nazwę rad opiekuńczych powiatowych i miejskich na Polski Komitet Opiekuńczy. Struktura organizacyjna Polskiego Komitetu Opiekuńczego w Częstochowie obejmowała: Biuro Polskiego Komitetu Opiekuńczego, Dział Finansowo-Gospodarczy, Referat Wysiedlonych, Dział (Sekcja) Pracy, Delegaturę Polskiego Komitetu Opiekuńczego Oddział w Częstochowie z siedzibą w Grabówce (utworzona 1.11.1941 r.), Kuchnię Główną, Stołówki, Dom Dziecka (od 1941 roku), Izbę Zajęć (utworzoną 20.11.1941 r.), Sekcję Ochronek (utworzoną w XII 1940 r.), Sekcje Odpadków (istniała od 1940 r.). Komitet prowadził również kolonie dla dzieci i młodzieży. Po wyzwoleniu Częstochowy Polski Komitet Opiekuńczy Oddział w Częstochowie pracował nadal, ale pod zmienioną nazwą Miejskiego Komitetu Opieki Społecznej w Częstochowie. Sekretariat (Biuro) z lat 1940 - 1945, sygn. 1 - 26, w tym: zarządzenia, instrukcje, okólniki Rady Głównej Opiekuńczej, sprawozdania z działalności, bilanse, sprawozdania personalne; Referat Wysiedlonych z lat 1940 - 1945, sygn. 27 - 47, w tym: opieka społeczna, zapomogi dla wysiedlonych, transporty wysiedlonych, ewakuowani z Warszawy, korespondencja o przebywających na robotach w Rzeszy; Referat Pracy z lat 1943 - 1944, sygn. 48 - 49, w tym: zasiłki dla rodzin osób przebywających w Rzeszy; Kuchnia Główna z lat 1940 - 1944, sygn. 50 - 52, w tym: sprawy kuchni dla podopiecznych; Dom Dziecka z lat 1941 - 1945, sygn. 53 - 55, w tym: korespondencja; Referat Kolonii z lat 1941 - 1944, sygn. 56 - 58, w tym: korespondencja w sprawie kolonii letnich dla dzieci; Referat Ochronek z lat 1940 - 1945, sygn. 59 - 87, w tym: ruch dzieci w ochronkach, spisy, komitety rodzicielskie, sprawozdania finansowe, książki kasowe ochronek i przedszkoli; Zakłady i instytucje z lat 1940 - 1945, sygn. 88 - 91, w tym: sprawy zmarłych pensjonariuszy, zakłady, kuchnie i stołówki; Książki kasowe, dłużnicy, wierzyciele, rozliczenia z instytucjami, zakładami i przedsiębiorstwami własnymi z lat 1942 - 1946, sygn. 92 - 97.