Jacob Swart

Ook bekend als: Jacques

Jacob (Jaques) Swart, op 10 augustus 1918 geboren in Rijswijk, woont bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog op de Veenweg 4 in Deventer. Na de HBS is hij een studie begonnen aan de Koninklijke Militaire Academie. Tijdens de inval van het Duitse leger is hij als dienstplichtig militair actief in Haarlem. Na zijn demobilisatie begint hij aan een studie aan de Landbouwschool in Deventer. Daar raakt hij betrokken bij verzetsacties tegen de Duitse bezetter. Dat leidt tot zijn arrestatie, maar dankzij een verklaring van een inspecteur van politie ontspringt hij de dans. In 1941 is Jacques in Den Haag vanuit de woning van zijn moeder in de Archimedesstraat 91 actief binnen de verzetsgroep Ordedienst (OD). Hij brengt berichten van OD-leider Schimmelpenninck (‘Oom Alexander’) naar OD-leden, onder wie Peter Tazelaar. De OD is opgericht ‘met de bedoeling bij een eventuele invasie (van de geallieerden - red.) belangrijke gebouwen te bezetten en militaire inlichtingen te verzamelen’ om na het vertrek van de Duitsers chaos in Nederland te voorkomen’, vertelt hij later tijdens zijn verhoor in Londen. Op 31 januari 1942 reist Jacques met de trein naar het grensdorp Putte. Daar krijgt hij van het echtpaar Job en Betty van Niftrik Belgische papieren waarmee hij door België kan reizen. Via de schuur achter de woning van de Van Niftriks stapt hij België binnen. Daar neemt hij de tram naar Antwerpen, vanwaar hij per trein via Brussel, Nancy naar Grande Fontaine in Zwitserland reist. De Zwitserse politie zet hem vast in achtereenvolgens de kampen bij Porrentruy, Neuchatel en Cossonay. Maar korte tijd later mag hij in Genève een studie volgen. In het najaar van 1943 vertrekt Jacques met de Nederlander Wim Deibel per auto naar de grens met Frankrijk. Te voet en met de bus bereiken ze de stad Annecy. Daar ontmoeten ze iemand die hen in contact brengt met de hulporganisatie van de Nederlander Jean Weidner. Ze reizen door, maar worden in Pau gearresteerd door Franse gendarmes die hen korte tijd later ook weer vrijlaten. Met de leider van een jeugdherberg als ‘passeur’ (ene ‘George’) gaan ze in een konvooi met veertig Fransen de Spaanse grens over. Na arrestatie door de Spaanse politie en enige tijd te hebben doorgebracht in de gevangenissen in Jaca, Huesca en Zaragoza en het kamp bij Miranda de Ebro komen ze op 12 december 1943 vrij. Via Madrid, en Portugal bereiken ze Gibraltar. Daar kunnen ze mee op een boot waarmee ze op 16 maart 1944 Liverpool in Engeland bereiken. Jacques Swart heeft zich gemeld bij het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL).

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders