Salomon Sadi de Gorter

Ook bekend als: Sadi

Sadi Salomon de Gorter is op 19 oktober 1912 in Amsterdam geboren. Vòòr het uitbreken van de oorlog werkt hij als journalist in Brussel en Parijs. In 1937 trouwt hij met Gisèle Berkenstadt, een Française uit de Haute Savoie. Ze ontkomen ternauwernood aan de bezetting van Parijs en zoeken hun heil in het onbezette deel van Frankrijk. Samen openen zij een jeugdherberg aan de voet van de Pyreneeën, niet ver van de Spaanse grens. Het jongerenhotel is in feite een doorgangsstation richting Spanje. In een oude bestelauto vervoert Sadi - nadat hij Gisèle en hun dochtertje Jacqueline naar de Haute Savoie heeft teruggestuurd - meer dan tien keer Nederlandse Engelandvaarders en uit Duitse krijgsgevangenschap ontsnapte geallieerde militairen over de Spaanse grens. De laatste keer gaat het echter mis door verraad. Binnen een klooster vertrekt de bestelauto, volgepakt met 'passagiers', op 13 november 1942 in volle vaart over de bergen naar Spanje. Ze worden door de Duitsers achterna gezeten, waarbij de groep ondanks lekke banden net op tijd de Spaanse grens kan overschrijden. Bij aankomst blijken enkelen de rit niet te hebben overleefd, anderen zijn gewond. Via diverse gevangenissen belandt Sadi in het kamp bij Miranda de Ebro. Na ongeveer een jaar wordt hij vrijgelaten en gaat hij via Lissabon naar Engeland. In Oranjehaven ontmoet hij de 30-jarige Josepha Mendels. Ze raken zeer bevriend. Na de oorlog keert hij terug naar Parijs, waar hij zich herenigt met zijn gezin. Later wordt hij onder meer directeur van het Institut Néerlandais en voorzitter van de Nederlandse commissie ter uitvoering van het Frans-Nederlandse cultureel verdrag.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders