Jan van Lelyveld

Jan van Lelyveld groeit op in Utrecht en gaat dan naar het Barlaeusgymnasium in Amsterdam. Daarna studeert geschiedenis in Amsterdam en is redacteur bij het studentenblad Propria Cures. Hij ziet Hella Haasse in het Concertgebouw in het najaar van 1940, het is liefde op het eerste gezicht maar het duurt nog 18 maanden voordat ze elkaar spreken. Als de oorlog uitbreekt, stopt met zijn studie en gaat hij naar Utrecht om daar, met repetitoren, rechten te studeren. Hella gaat naar de toneelschool. In de zomer van 1943 besluit hij via een internationale vluchtroute naar Engeland te gaan. Hella wil haar toneelopleiding afmaken. In een interview vertelde Jan later: 'Mijn grootvader en overgrootvader, ze heetten allebei ook Jan, waren militair. Alleen, ze hadden nooit een oorlog meegemaakt. Ik dacht: nu is het oorlog, het kan niet zo zijn dat deze Jan geen poot uitsteekt.' Hij wil via Spanje naar Engeland gaan. Hij gaat in Leiden afscheid nemen van zijn schoolvriend Jérôme Heldring, de latere hoofdredacteur van het NRC Handelsblad. Al op de eerste dag van zijn vlucht wordt hij gearresteerd door de Duitsers en naar kamp Vught, daarna naar kamp Amersfoort gebracht. Wegens gebrek aan bewijs wordt hij vrijgelaten. Bij Philips in Eindhoven krijgt hij een onderduikbaan. Op 18 februari 1944 trouwt hij met Hella in het Van Abbemuseum. Negen maanden later wordt Chrisje geboren. Tijdens de hongerwinter lopen ze met de baby naar Oegstgeest, waar Jans ouders wonen. Hun dochtertje overlijdt in 1947 aan difterie. Na de oorlog wordt Jan assistent bij de Hoge Autoriteit en rechter in Amsterdam. Ze vlak bij het Leidseplein. Hij is in 2008 overleden, Hella Haasse in 2011.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders