De 28-jarige Jacques Grootkerk is vertegenwoordiger voor textielfirma’s en woont in de Eendrachtsstraat 5 in Amsterdam. Sinds 6 maart 1940 is hij gehuwd met de 22-jarige Hedwig 'Hedi' Justus, die in 1918 in Duitsland is geboren; zij is niet-Joods. Al na het behalen van zijn HBS-diploma wil Jacques in het buitenland werken, maar vanwege ‘verscherpte maatregelen tegen vreemde werkkrachten’ lukt dat niet. In de herfst van 1941 willen hij en zijn broer Erich naar Engeland gaan, maar ze stellen hun vertrek enkele keren uit naar aanleiding van ‘verontrustende berichten over arrestaties onderweg.’ Op 3 december 1941 vertrekken ze met de trein naar Roosendaal. Daar helpt de expediteur J. van Akker, een relatie van hun vader, hen aan Frans geld. Ze nemen de bus naar St. Willebrord en overnachten daar in het R.K. bedevaarthuis. Een kennis brengt hen op de fiets de Belgische grens over naar Capelle. Daar nemen ze de trein naar Antwerpen, vanwaar ze verder reizen naar Brussel, Mons en Ave. Een smokkelaar brengt hen ’s nacht de Belgisch-Franse grens over. ‘Halverwege verdween hij echter en het resultaat was dat wij precies in de handen liepen van de Franse douane nabij Maubrugge.’ De douane-beambten nemen 5.000 Franse francs in beslag. Hoewel zij de opdracht hebben hen terug te sturen naar België, wijzen ze Jacques en Erich hoe ze ongezien Frankrijk binnen kunnen komen. Ze lopen naar Maubrugge en nemen daar de trein naar St. Quentin, overnachten daar in een bos en steken in een bootje de rivier de Cher over. Per trein reizen ze via Noyon en Compiegne naar Parijs. Daar overnachten ze in een ‘hoeren-hotelletje, waar geen Duitse controle was.' Na aankomst in Tours brengt een gids hen bij Tigueil ‘tijdens etenstijd der Duitse wacht’ de demarcatielijn over, waarna ze Loches in een hotel willen overnachten. ‘Maar na vijf minuten kwam de commissaris van politie binnen en begon ons met allerlei straffen te dreigen wegens het illegaal overschrijden van de demarcatielijn. De volgende ochtend om 9 uur kwam hij ons halen, vertelde dat hij vóór De Gaulle was en bracht ons naar het station. Bij aankomst van de trein in Toulouse zag ik kans er doorheen te komen, doch mijn broer niet. Na enige minuten lukte het ook hem weg te komen.’ (…) ‘In Perpignan durfde niemand ons op te nemen in een woning en dus waren wij wel gedwongen de volgende dag verder te gaan.’ Ook het Amerikaanse consulaat in Lyon kan niets voor hen doen. ‘Wij zijn daarop naar de Nederlandse consul te Lyon, de heer Noach, gegaan; hij adviseerde ons naar Zwitserland te gaan. Daar vonden we onderdak in een klooster in Annemasse.’ De Zwitserse politie brengt hen naar een vluchtelingenkamp in het Franse Annecy. Daar worden ze beschuldigd van gesjoemel met voedselbonnen, met het gevolg dat ze als ‘internationale misdadigers’ worden gezien. Met hulp van een Spanjaard kunnen ze uit het kamp vluchten, naar Spanje. Daar verblijven ze 70 dagen in de gevangenis van Barcelona en, later, die van Zaragoza, die voor 900 man is bestemd, maar waar er 3.000 verblijven. ‘De eerste nachten sliepen wij op den betonnen vloer, zonder dekens of matrassen. Het eten was er bijzonder slecht.’ Vervolgens verblijven ze 73 dagen in het kamp bij Miranda de Ebro. In een groep van 40 Nederlanders onder leiding van de Engelandvaarder Servaas Aertsen reizen ze via Madrid naar Gibraltar, waar een Engels schip hen eind augustus 1942 meeneemt naar Londonderry. In Londen noteert ondervrager P. Wolters over Jacques: ‘Een stevige, eerlijke jongen. Bezit een groot doorzettingsvermogen en is zeer anti-Duits.’ Op 12 september krijgt hij zijn verblijfsvergunning waarna hij wordt toegewezen aan de 2nd Fighting Unit van de Prinses Irene Brigade in Wolverhampton, waar hij tot september 1945 heeft gediend. Hedi is in 1942 naar Lyon gevlucht, waar het Zweedse consulaat haar Nederlandse paspoort verlengt tot 6 maart 1944. Ze bereikt Zwitserland en wordt van 27 mei 1943 tot 20 oktober 1944 geïnterneerd in Beau Sité in Clarens (Montreux). Hedi is in 1992 overleden, Jacques op 26 maart 1999 in Florida.
Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders
