Wederwaardigheden uit ons gezin

Dagboek over de jaren 1927-1951 van Rebecca Bartha Touber-Polak (1899-1983) over haar gezinsleven. Hoewel zelf afkomstig uit een traditioneel Joods gezin, heeft de aanvankelijk socialistische, rebels ingestelde Rebecca weinig met het Joods-zijn. Rebecca, met haar echtgenoot Niek en hun dochters Beppie en Letty woonachtig aan de Amsterdamse Stadionweg, beschrijft kort voor de oorlog vooral haar zorgen om haar twee tienerdochters, die kampen met slechte schoolresultaten en bovendien maling hebben aan hun kostbare muzieklessen. De oorlog breekt aan en Rebecca ontkomt niet aan het moeten dragen van een Jodenster: ‘Sinds 29 April ’42 ben ik in huis gebleven omdat ik de ster niet wou dragen. Maar drie keer moest ik dat ding wel opnaaien.’ Omdat ze te oud wordt geacht om nog kinderen te krijgen, krijgt de gemengd gehuwde Rebecca attest de ster te verwijderen: ‘Een verlossing als je na 15 maanden opgesloten te hebben gezeten weer zowat van alles mag,’ schrijft ze in augustus 1943 in haar dagboek, dat ze dan vijftien maanden niet heeft aangeraakt. ‘Nu mag ik weer om 8 uur op straat; in alle (behalve Joodse) zaken mag ik ieder uur van de dag komen; tram, bus, trein enz. mag ik op en in zitten of staan zoals ik wil.’ Ze heeft zich inmiddels tot het christelijke geloof bekeerd. Dat haar familie ondertussen grotendeels is "weggehaald", wordt in het dagboek summier beschreven. Maar er heerst onrust in het gezin: ‘Onze Niek kan ’s nachts niet slapen. De zenuwen hebben hem te pakken,’ schrijft Rebecca die zomer. ‘Hij moet afleiding hebben en gaat nergens heen. Vandaag heb ik Letty kaartjes laten halen voor hem en de kinderen, kunnen ze saam naar Royal (z’n oude stambioscoop) gaan. Niek wou niet want het bewuste bordje (verboden voor joden) maar ik zei dat het als medicijn bedoeld is en hij moest gaan.’