Onzen, T. van

De Slag om Arnhem is een luchtlanding en veldslag in september 1944 als onderdeel van Operatie Market Garden. Deze gigantische operatie is voor de geallieerden en Nederland grotendeels een mislukking doordat de brug in Arnhem over de Rijn niet kan worden ingenomen. Ongeveer 200 meter van die brug woont Theo van Onzen (geboren 1885), vrijgezel en als architect werkzaam bij winkelketen de Gruyter. ‘Gehele dag thuis gezeten met gesloten blinden,’ schrijft hij op 18 september 1944, als de Slag één dag bezig is, in zijn zeer moeilijk leesbare dagboek. ‘’s Avonds 45 duitse soldaten klimmen over linker tussenmuur, kloppen aan keukendeur, vragen of ze binnendoor in de aangrenzende tuin konden komen kon natuurlijk niet.’ De volgende morgen om half 7 wordt er hard gebeld: ‘Duitse soldaten bevel - er aus - zeg zal mijn Zuster roepen. Onmiddellijk geschoten - er aus - weggegaan in wollen broek. Bij aanhoudend schreeuwen en geroep Leida. Onmidd. bevel van doorloopen. Eindelijk zag ik Leida komen – op kous met schoen in de hand. We waren weer bij elkaar.’ Dakloos en op de vlucht verblijven broer en zus bij familie in en rondom Arnhem. ‘Hedenmorgen met L. voor het eerst ons totaal verbrande huis gezien. Grote toren tot de wijzerplaat weg. Oude binnenstad groot gedeelte weg.’ In november belandt Leida in een noodziekenhuis ‘voor eenige dagen rust’. Theo verblijft dan enkele maanden in Klarenbeek op de boerderij van de familie Gurp. Op eerste kerstdag van 1944 schrijft hij er: ‘Een stralende winterdag met veel zon. De velden wit gerijpt. Op de sloten wordt na 2 nachten vriezen reeds geschaatst. Om ½ 8 naar de nachtmis geweest. Het was alsof de oude kerstliedjes in deze mooie dorpskerk nog inniger klonken…’ Zijn zus is kennelijk nog steeds ziek: ‘’s Middags Leida in het ziekenhuis bezocht. Ook daar is de kerstmis waardig gevierd.’