Huurman, A.J.

'Oosterbeek, Arnhem, stop, veel medeleven, wanhopige vrouwen en moeders. Zevenaar, grens, Emmerik, afscheid machinist,' zo beschrijft de in 1915 geboren beroepsmilitair A.J. Huurman de treinreis die hij als krijgsgevangene maakt naar het in de Oekraïne gelegen Kamp Stanislau. 'Weer verder, slechtere huizen, minder koeien. 't Wordt donker, stop, rangeeren op een emplacement, stop, zitten, dommelen, zoeklichten, afweergeschut, locomotiefgefluit en wielgeknars, slapen in bagagerek. 's Morgens vroeg: zuur brood, margarine, stuk worst. Ontbijt zonder bord, mes, vork of drinken. Vetvlekken, kleefhanden. Vertrek.' Een jaar eerder, in 1941, is Kamp Stanislau in gebruik genomen door de nazi's. Vanaf mei 1942 biedt het plaats aan tweeduizend Nederlandse officieren. Enkele van deze krijgsgevangenen weten te ontsnappen. In januari 1944 wordt Huurman met de andere gevangenen overgebracht naar Kamp Neubrandenburg in Duitsland. 'We staan op perron Neubrandenburg,' schrijft hij die maand over de ochtend van vertrek. 'Bagage zoeken, iedereen is wat kwijt, wachten, zitten, lijden. Schupo’s nemen bewaking over. Dokter belooft wagens voor handgepäck. Regen. 12.30 laden. Iedereen ziet er goor en vervuild uit. Sterke verhalen over ontvluchtingen (slechts 1 wagon is onbeschadigd).' Vele uren later: "In 't donker in barak. Daarin kribstellen en stroozakken. Geen licht, geen tafels, geen stoelen, geen water, 1 kachel zonder brandstof. In krib neergevallen, morgen is 't licht.' Toch schrijft hij die zomer over dat krijgsgevangenenkamp in Duitsland: 'Atletiek, hindernisloop, zingen + muziek, uitgebreide maaltijd, volley Ned-Indië 2-1; Hockey Cad-Off 3-2; Voetbal Off-Cad 5-2.' Als hij in mei 1945 terugkeert naar zijn woonplaats Wageningen, zegt zijn driejarige dochter Marianne, die haar vader nooit eerder zag: 'U is mijn pappie. Ik ken U van de foto.' Huurman, die de Koninklijke Militaire Academie heeft doorlopen, vertrekt na de oorlog naar Nederlands-Indië, om in 1951 terug te keren.