Oorlogsgebeurtenissen

Verslag van Frans van Eerd (1904-1967) over de bevrijding van Den Bosch in 1944. Met echtgenote Anny en hun kleine zoontje Karel woont Frans in de ietwat deftige wijk het Hinthamerpark: ‘Bijna iedereen had Moffen in huis, varieerend van generaal tot doodgewoon soldaat. Ik had er drie, die in het schuurtje sliepen.’ Met medeleven beschrijft Van Eerd de evacuatie van een nabijgelegen dorp: ‘Een beroerd gezicht. Hulpelooze oude menschen op een kruiwagen of hangend op een fiets; zeer kleine kinderen, die ternauwernood konden lopen, allemaal in de stroomenden regen.’ Zondag 22 oktober 1944 wordt Den Bosch bevrijd door het Britse legerkorps: ‘Vlak boven mij kwam een brandend vliegtuig naar beneden, waar al een stuk af was en tegelijk zag ik een parachutist levensgroot aan zijn parachute hangen. Een verschrikkelijk gezicht.’ Er volgen zware ontploffingen: ‘Een geweldige vuurgloed en rook- en stofwolken kwamen uit Den Bosch omhoog.’ In de nacht van 23 op 24 oktober 1944 beleven Frans, Anny en Karel met hun buren en de drie ‘moffen’ angstige momenten in een schuilkelder grenzend aan hun woning, die ’s ochtends volledig blijkt verwoest: ‘Het huizenblokje van vier, waarin wij woonden, brandde nu van onder tot boven, wat de geheele omgeving daghelder verlichtte. Het is iets fantastisch en wat je nooit ziet, een volmaakt ongestoorde, rustig doorwoedende brand. Je hoorde wat knetteren, nu en dan sprongen er ruiten of viel een stuk muur naar beneden.’ Zo’n 50.000 granaten veranderen de stad die nacht in een hel. ‘In Den Bosch is lang gevochten. Alle bruggen zijn opgeblazen. Het hele Stationsgebouw en geheele huizenblokken uitgebrand,’ zo besluit Van Eerd zijn verslag. ‘Maar nergens, zelfs bij het Station, is het zoo erg geweest als in het Hinthamerpark. Ik ben daar niet bepaald trots op, al lijkt het zo. Ik was liever bij de onbeschadigden geweest.’