Gerbrand IJspelder

Gerbrand IJspelder is op 16 oktober 1900 in Den Haag geboren. Als de oorlog uitbreekt, is hij wachtmeester bij de artillerie en woont hij in Leiden. Na de capitulatie van het Nederlandse leger op 14 mei 1940 komt hij meteen in het verzet tegen de Duitse bezetter. Hij ontkomt op het nippertje aan arrestatie, maar weet dat de Duitse politie jacht op hem maakt. Daarom wil hij naar Engeland. Om te voorkomen dat zijn echtgenote, Ria Duyverman, na zijn vertrek problemen krijgt laat hij zich van haar scheiden. Eind 1940 of begin 1941 wil IJspelder al naar Engeland oversteken met een grote groep: Jaap Cohen (arts in Den Haag), luitenant Jan Bunschoten, Hendrik Flaton, Frits Glaser (arts in Leiden), zijn neef Gerbrand 'Gart' IJspelder, Hendrik Luitwieler, J.C. Nout en Jacob Ruys. Ze kopen een vlet en een motor; deze zal in Alphen aan den Rijn worden afgeleverd door een officier, die echter gearresteerd wordt, dus dat plan gaat niet door. Met zijn neef Gart IJspelder, die een opleiding bij de marine heeft gevolgd en in Scheveningen woont, en diens vriend en collega Evert Groen vertrekt hij op 7 april 1941 vanuit Brielle in een bootje richting Engeland. De drie mannen hebben hulp gekregen van ir. Pieter van der Wallen, directeur van de schelpkalkbranderij in Brielle en hoofd van de verzetsgroep Ordedienst op het eiland Voorne-Putten. Het bootje waarmee ze vertrekken is door schipper W. Weltevrede met zijn binnenvaartschip 'Look Out' naar Brielle gebracht. Diens zoon Arie wil ook mee naar Engeland, maar ziet daarvan af omdat de boot overbeladen is. Ergens op het Kwaksdiep, ten zuidwesten van Voorne-Putten, loopt het bootje vast. Gerbrand heeft eerder aangegeven dat hij zich niet levend door de Duitse politie zal laten oppakken en houdt woord: de volgende dag vindt de veldwachter van Rockanje, G.IJ. van de Wel, het aangespoelde lichaam van Gerbrand met in het hoofd een kogelgat. Gerbrands zwager uit Scheveningen, de heer Spaans, moet het lichaam identificeren. Op 12 april wordt Gerbrand ter aarde besteld op de begraafplaats Rhijnhof in Oegstgeest. Gart en Evert worden aangehouden en naar Rotterdam afgevoerd door soldaten van de Kriegsmarine. Van hen is nooit meer iets vernomen. Volgens de Oorlogsgravenstichting zijn beide mannen respectievelijk op 7 april 1941 en 11 april 1941 als vermist opgegeven. De Haagse arts en Engelandvaarder Jaap Cohen vertelde na zijn aankomst in Engeland in juli 1942 hoe hij eind december 1940 of januari 1941 al met Gerbrand IJspelder de Noordzee had willen oversteken. De poging ging echter niet door. Daarna wil Gerbrand een tweede poging doen met de Scheveningse garnalenschokker SCH85, maar de schipper daarvan trekt zich op het laatste moment terug. Gerbrand IJspelders derde poging, op 7 april 1941, wordt hem fataal.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders