Karel Citroen

Ook bekend als: Karel Adolf Citroen, Karel

Karel Adolf Citroen (Amsterdam, 12 februari 1920 - Oslo, 18 december 2019) was zilverexpert en een Engelandvaarder van Joodse afkomst. In Engeland trad hij in dienst bij de marine. Zijn ouders en zusje zijn in Auschwitz vermoord.

Bron: Stichting WO2Net | Oorlogsbronnen.nl

Karel Adolf Citroen (21) is medefirmant bij de bekende juwelierszaak van Roelof Citroen in de Kalverstraat 1 in Amsterdam, waar hij op 12 februari 1920 is geboren. Na de Duitse inval in Nederland adviseert de bedrijfsleider hem via IJmuiden naar Engeland te gaan. Karel wil echter het familiebedrijf niet in de steek laten en blijft boven de zaak wonen. Op 1 december 1941 gaan Karel Citroen en zijn neef Robert (Bob) Franken vanuit Amsterdam naar Zwitserland. Ze gaan per trein van Amsterdam naar Ossendrecht en worden op weg geholpen naar Antwerpen. Vandaaruit gaan ze per trein naar Parijs waar ze overnachten bij een tante. De volgende dag gaat het weer per trein naar Namen en via Dinant naar Heer-Agimont. Vandaaruit lopen Karel en Bob naar Givet naar het bekende café Rexy. Hier overnachten ze en worden de volgende dag op de trein gezet naar Nancy. Ze overnachten daar in een "veilig" hotel en gaan de volgende dag per trein naar Besançon waar naar een "opgegeven" hotel gaan en vragen naar ene "Germaine". 's Avonds nog, worden zij met nog drie andere Nederlanders aan twee passeurs overgegeven, die hen per trein naar Lièsle brengen en waar ze 's nachts lopend de demarcatielijn passeren en naar Chamblay gaan. Daar overnachten ze in een boederij en de volgende gaan ze per bus naar Lons-le-Saulnier. Na ondervraging van de Commissaire Spécial van de Sureté krijgen Karel en Bob een "residence forcée" in Lons-le-Saulnier. Hier verblijven ze van 5 december 1941 tot 19 december 1941. Dan krijgen ze een "sauf-conduit" naar Marseille omdat ze zeggen te willen tekenen voor het Vreemdelingenlegioen. Als ze daar aankomen, gaan ze echter naar het Office Neérlandais waar niets voor ze gedaan kan worden. Ze ontmoeten echter Simon Katz, die hen aanraadt deze onveilige stad onmiddellijk te verlaten en samen met hem naar Trets te gaan. Na een paar dagen in Trets, vertrekken ze naar Annemasse waar ze op 31 december 1941 aankomen. Omdat het hier niet mogelijk is de Zwitserse grens over te komen, reizen ze per trein terug naar Evian. In deze trein maken ze kennis met een stoker, die hen naar zijn vriend, de tuinman Morel in Evian, brengt. Ze kunnen hier overnachten en de volgende dag lopen ze via Thonon naar Lajoux en vandaar brengt een vriend van Morel, een stroper, hen over de bergen naar Zwitserland. Ze arriveren in Villeneuve van waaruit ze de trein nemen naar Lausanne. Na drie dagen hier uitgerust te hebben, gaan Karel en Bob met de trein naar Genève waar ze zich bij het Nederlands Consulaat melden. Ze worden naar de politie gebracht en ondervraagt door de vermaarde Lumière. Hij is echter zeer welwillend en ze worden ondergebracht in een pension tot 12 maart 1942. Daarna worden ze naar een kamp bij Locarno gebracht waar ze tot eind 1942 moeten blijven. Daarna komen Karel en Bob in het werkkamp Cossonay terecht tot ongeveer 12 september 1942. Ze kunnen daarna terug naar Genève om hun papieren in orde te maken voor het vervolg van hun reis. Daar aangekomen, zien ze dat dit niet gaat lukken en vluchten weer naar onbezet Frankrijk. Ze gaan via Grenoble naar Lyon en het Office Neérlandais stuurt hen door naar Perpignan naar de heer Kolkman. Deze maakt de benodigde papieren voor hen in orde en op 21 oktober 1942 vertrekken Karel en Bob per trein naar Barcelona. Vandaaruit gaat het naar Madrid en blijven ze daar vijf weken. In deze tijd helpen ze met werkzaamheden op de Nederlandse Ambassade. Hierna gaan ze naar Bilbao waar ze op 30 november 1942 ingescheept worden op de "Cabo de Hornos" naar Curaçao. Op 14 februari 1943 gaan ze per vliegtuig naar Jackson in de Verenigde Staten en vandaaruit naar Guelph in Canada. Bob Franken blijft daar achter en Karel wordt ingescheept op de "Pasteur" die hem van Halifax naar Liverpool/Engeland brengt waar hij op 17 april 1943 aankomt. In diezelfde periode vertrekken ook twee andere neven naar Zwitserland, Alfred en Edwin Rottenberg. Daar hoort Karel dat zijn ouders en enige zusje en de ouders van Bob Franken op 31 augustus 1942 in Auschwitz zijn vermoord. De twee neven besluiten naar Engeland te gaan om tegen de Duitsers te vechten. Na zijn verhoor in Engeland wordt Karel toegewezen aan de Marine en wordt decoder op een Brits schip en luistert Duitse schepen af. Op 23 oktober 1943 wordt de HMS Limbourne bij Guernsey door de Duitsers getorpedeerd. Er vallen 42 doden, maar Karel behoort tot de 100 overlevenden die door de HMS Talybunt worden gered. Na de oorlog blijkt de zaak in de Kalverstraat door de Duitsers te zijn leeggehaald. In de Staatscourant leest Karel dat zijn voorraad in Duitsland is teruggevonden. Hij kan het familiebedrijf voortzetten en wordt een bekende zilverexpert. Hij trouwt met Wiebrigje Pasma. In 1971 fuseert zijn bedrijf met Schaap&Van Gelder, waarna het Schaap & Citroen heet. Karel is lid geweest van de Industriële Groote Club, Goldsmiths Company London, Silver Society London en de Society Jewellery Historians London. Hij schrijft een aantal boeken, waaronder 'Amsterdamse Zilversmeden', 'Haarlemse Zilversmeden' en 'Valse Zilvermerken in Nederland'. Karel Citroen is op 18 december 2019 in Oslo overleden.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders