Hans Heinrich Franciscus Köster

Hans Heinrich Franciscus Köster (18) woont in 1942 boven de herenmodezaak in de Westerstraat 64 in Enkhuizen, de stad waar hij 18 december 1923 is geboren. Hij volgt een opleiding aan de Textielschool in Enschedé, die wordt geleid door de NSB’er Mattaar. Als leerlingen op de muur in de toiletten ‘Leve de koningin’ hebben geschreven dreigt de directeur de Duitse politie erbij te halen; de daders krijgen 24 uur de tijd om zich te melden. Van de 300 leerlingen besluiten er 270 de school per direct te verlaten. Hans zegt de huur van zijn kamer in de Eerste Veldkampstraat 36 op. In november ’42 wordt hem per brief medegedeeld dat hij op de school mag terugkeren, maar dat weigert hij. Uit vrees in Duitsland te moeten werken weigert hij ook zich te melden bij het arbeidsbureau. Tijdens razzia’s in Enkhuizen verstopt hij zich in de schuur achter de woning van zijn ouders. Op de boerderij ‘Westerhoeve’ in Oterleek duikt hij enige tijd onder. Een oom bezorgt hem een baantje bij de Amsterdamsche Ballast Maatschappij. Dit bedrijf stuurt hem naar Waldshut, een plaatsje in het zuiden van Duitsland vlakbij de Rijn, die daar de grens met Zwitserland vormt. De ABM heeft er een project waarvoor vrijwel uitsluitend Nederlandse arbeiders worden ingezet. Vanaf juli ’43 werkt Hans er met ongeveer 250 landgenoten; hij moet er wagons lossen. In de nacht van 20 op 21 mei 1944 zwemt Hans samen met Jan Avegaard, Jan van den Berg en Emiel Vitringa de Rijn over; even verderop doen Henny Frits Vinke (door Hans Köster Hein Finke genoemd) en de Fransman Robert Nialon hetzelfde. Het is zondag, de jongens hebben vrij. De hele dag hebben ze zich onopvallend schuilgehouden in de omgeving van de rivier. Hans vertelde later: ‘Omstreeks 13.00 uur begaven we ons te water om de Rijn over te zwemmen naar Full in Zwitserland.. De Rijn is daar zo’n 300 meter breed en er staat een sterke stroming. Toen we ongeveer 10 meter zwemmend hadden afgelegd begon Jan van den Berg te schreeuwen ‘Ik haal het niet!’. Jan Avegaard zwom terug en hielp hem. We dreven snel af. In het midden van de rivier gekomen werden we onder vuur genomen, we werden niet geraakt. Na ongeveer een half uur te hebben gezwommen bereikten we de overkant, waar we werden opgewacht door een soldaat van de Zwitserse grenswacht. Hein Finke, die met Robert Nialon de Rijn stroomopwaarts over trachtte te komen, verdronk bij deze poging.’ De jongens worden per trein naar Zürich gebracht, waar ze twee dagen in een gevangenis worden opgesloten. Tot oktober ’44 verblijven ze in het interneringskamp in Aarau. Daar wordt geconstateerd dat Hans aan difterie leidt. Na bemiddeling van de Nederlandse legatie in Zwitserland mag hij enige tijd studeren aan de tropenschool in Bazel. Op 20 december gaat hij met ongeveer 300 andere Nederlanders op transport naar het dan bevrijde Parijs. Begin februari ’45 steekt hij met 14 landgenoten op een Amerikaans schip in Le Havre over naar Engeland. Daar neemt Hans dienst bij de Koninklijke Marine. Na de oorlog leidt Hans met zijn moeder de herenmodezaak in de Westerstraat. In 1981 vierde de zaak haar 200-jarig bestaan. Hij overlijdt op 9 november 2012.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders