Johannes Bernardus Onnekink

Al snel na de inval van de Duitsers richtte hij in juni 1940, met enkele vrienden en zwagers een verzetsbeweging op: ‘Pugno Pro Patria’. Later opgenomen in de ‘Oranjewacht’. Een van de eerste verzetsdaden was brandstichten in het clubhuis van zijn Scoutinggroep. De Duitsers hadden Scouting verboden en de clubhuizen in beslag genomen om de Jeugdstorm het gebouw te laten gebruiken. In december 1940 deed de Sicherheitsdienst (SD) een inval in zijn huis en moest hij vluchten. Ondergedoken, op zeker 21 adressen, bleef hij actief in het verzet. Hij verzamelde gegevens o.a. voor de geallieerden. Hij wist te ontkomen naar Engeland en hield zich bezig met de voorbereidingen van de terugkeer van de Nederlandse regering naar het bevrijde vaderland. In Engeland was hij ook betrokken bij de ‘tijdelijke vereniging van Nederlandse padvinders’ te Engeland, 1943-1944.

Bron: Vereniging Scouting Nederland

Johannes Bernardus Onnekink is op 4 juni 1909 in Rotterdam geboren, maar in 1914 verhuizen zijn ouders naar Arnhem waar zijn vader een baan krijgt bij de Arnhemsche Stoomsleephelling Maatschappij. Na de lagere school gaat Jo als leerling modelmaker ook bij de ASM werken. Hij volgt ook een 4-jarige avondcursus machinetekenen en hij is lid van de scouting. In januari 1933 gaat hij bij de politie werken. Hij wordt rijksveldwachter. In 1935 haalt hij zijn politiediploma en in 1937 wordt hij rechercheur. Bij de scouting ontmoet hij Akke Grosman, met wie hij trouwt en vier kinderen krijgt. Ze mogen gaan wonen in het gouverneurshuisje op landgoed Zypendaal, waar hij toezichthouder wordt als onbezoldigd rijksveldwachter. Na de Duitse inval richt hij met vrienden de verzetsgroep Pugno Pro Patria op. Leden van de groep zijn onder meer Willem van Buuren, Dirk Grosman, Piet Hoefsloot (1893-1942) en Frans Heinekamp (1898-1942). Later fuseert de PPP met de groep die Dirk Willem Folmer in Zeist heeft opgericht. De nieuwe organisatie krijgt de naam Oranjewacht. De Duitsers krijgen echter lucht van hun werkzaamheden en arresteren vijftien leden, die in een groot showproces berecht en soms ter dood veroordeeld worden. In december 1940 wordt hij door de Sicherheitspolizei gezocht en moet hij onderduiken. Hij verblijft op een twintigtal verschillende adressen. Op 12 april 1942 vertrekt hij vanuit Den Haag om via de Van Niftrik-route en Frankrijk, Zwitserland en Spanje naar Engeland te gaan. In Antwerpen wordt hij gearresteerd, maar hij ontvlucht tijdens het transport naar Brussel. Per trein gaat hij naar Nancy; daar slaapt hij op het station. De volgende morgen reist hij per trein naar Belfort. Daar neemt hij een bus naar Montbéliard. Onderweg heeft hij Petrus Droog ontmoet, samen gaan ze via Hérimoncourt naar de Zwitserse grens in de buurt van Grandfontaine, een plaatsje 6 kilometer over de grens. De eerste keer dat ze de grens passeren worden ze door een Zwitserse grenswacht terug gestuurd, maar de tweede keer lukt het omdat de grenswacht 'even naar zijn collega moet'. Door kniehoge sneeuw gaan ze verder en op 22 april melden ze zich bij de politie in Porrentruy. Via een gevangenis in Delémont wordt hij naar Bern gebracht. Pas op 29 mei komt hij vrij. Hij bezoekt meteen generaal van Trigt, die hem naar Genève doorstuurt. Na verblijf in Vésénaz reist hij naar Spanje. Op 15 januari 1943 verlaat hij Zwitserland met drie andere Engelandvaarders: Willem Melius en de gebroeders Ligthelm. Via Annecy, Lyon, Narbonne, Perpignan en Barcelona bereiken ze Madrid. Daar is hij lid van de Krijgsraad van Engelandvaarders samen met Louis Boas, Louis van den Bossche (1920-2009), jurist Hans van Dam, Andries Legerstee (1909), Jan Linzel (1920-2009), Rob Versluys en Henk Zeelenberg (1918). Op 16 juni vliegt hij met de KLM van Lissabon naar Bristol. Hij wordt in de Patriotic School uitvoerig verhoord en na zes weken vrijgelaten, zodat hij zich als oorlogsvrijwilliger kan aanmelden. Op 12 augustus 1943 worden zijn vrouw, Jopie en zijn jongere zusjes Emmie, Margot en Willie, zijn grootouders en de broer van zijn vader door de Grüne Polizei gearresteerd en via Arnhem naar het station in Vught gebracht. Ze moeten met een groep andere gearresteerden naar het kamp lopen, ze zijn de enigen die geen gele ster dragen. Jopie werkt eerst bij het Aussen Kommando het land en later in de Philips Kommando, terwijl oma op de kleine kinderen past. Op 23 december 1943 bezoekt Hanns Rauter het kamp, en wordt de familie na vier maanden vrijgelaten. Hun huis is door de Duitsers in beslag genomen, dus de rest van de oorlog wonen ze bij de grootouders in Oosterbeek. Tijdens de Slag om Arnhem zitten ze een week in een kelder, daarna krijgen ze onderdak bij familie in Delft. Vanwege de hongerwinter trekt het gezin naar Groningen waar ze door de Canadezen worden bevrijd. Ondertussen is Joop Onnekink naar Bristol gevlogen, bij de koningin op bezoek geweest en toegewezen aan het Departement van Justitie tot hij op eigen verzoek in september 1944 wordt ingedeeld bij het Militair Gezag, sectie III (Security). Hierbij werkt hij tot juni 1945. Daarna wordt hij overgeplaatst naar de Netherlands War Crimes Commission in Bad Oeynhausen, Duitsland. Op 1 september 1946 wordt Joop weer rechercheur in Arnhem en gaat hij aan de Zijpendaalscheweg 48 wonen. Jo Onnekink heeft van zijn Engelandvaart een aantal tekeningen gemaakt.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders